Koninklijke Marechaussee
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
| Defensie van Nederland | |
 |
|
|
Instanties |
|
|
Krijgsmachtdelen |
|
|
Interservice organisaties |
|
|
Functies |
|
De Koninklijke Marechaussee (KMar) is een van de vier operationele commando's van de Nederlandse krijgsmacht. De marechaussee is een militaire politie-organisatie, vergelijkbaar met (bijvoorbeeld) de Franse Gendarmerie Nationale. De marechaussee voert politietaken uit binnen de krijgsmacht, en daarbuiten ter ondersteuning van de civiele politie.
Vanwege deze specifieke taakstelling valt de KMar, in tegenstelling tot de zee-, land- en luchtstrijdkrachten, niet onder direct bevel van de Commandant der Strijdkrachten.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Het Corps de Marechaussée werd op 26 oktober 1814 door Willem I opgericht ter vervanging van de Franse gendarmerie. Omdat de term "gendarmerie" na de Franse bezetting te beladen werd geacht, noemde Willem het nieuwe korps "marechaussée" (een bestaand Frans synoniem voor gendarmerie). De marechaussee was ondergebracht bij de landmacht. De taken waren destijds het verrichten van politietaken voor de krijgsmacht, en civiel politiewerk als onderdeel van de rijkspolitie. De marechaussee was in sommige kleinere steden zoals Venlo begin negentiende eeuw de enige politie. In 1908 wees koningin Wilhelmina de beveiligingstaak van de koninklijke paleizen toe aan de marechaussee. Voordien werd dit door tuinmannen gedaan. Het op wacht staan bij een paleis heet daarom nog steeds "klompenwacht".
Op 5 juli 1940 voegde de Duitse bezetter de marechaussee in Nederland organisatorisch samen met de rijksveldwacht en de gemeenteveldwacht. Hierdoor verloor de marechaussee haar militaire status en het predicaat "Koninklijke". Buiten de bezette gebieden golden deze wijzigingen natuurlijk niet. Ongeveer 200 marechaussees verzorgden in Londen de beveiliging van de koninklijke familie en de politiediensten voor de Prinses Irene Brigade.
Na de oorlog werd de marechaussee gesplitst in een Korps Rijkspolitie (ter vervanging van de rijks- en gemeenteveldwacht) en de Koninklijke Marechaussee, die weer een militaire status kreeg. Op 3 juli 1956 werd prinses Beatrix benoemd tot Schutsvrouwe der Koninklijke Marechaussee.
In 1994 gingen rijks- en gemeentepolitie op in 25 regiokorpsen en het Korps landelijke politiediensten. Bij die gelegenheid droeg de rijkspolitie de politie- en beveiligingstaken van Schiphol over aan de marechaussee. In 1998 werd de marechaussee een zelfstandig krijgsmachtonderdeel.
[bewerken] Logo
Het logo van de Koninklijke Marechaussee is, als bij veel buitenlandse gendarmeriekorpsen, een zogeheten springende granaat. In de 17e eeuw werd een nieuw wapen in Europa ingevoerd: de handgranaat. Dit waren bollen van glas of metaal, gevuld met buskruit. Ze werden ontstoken met een lont. Het werpen van deze granaten was erg gevaarlijk. De soldaten die dit werk deden, werden grenadiers genoemd. Ze moesten extra moedig zijn en kregen ook iets meer betaald. Zo werden de grenadiers de elitetroepen van alle Europese legers. Als teken van hun elitaire status droegen de grenadiers op hun uniform een gestileerde springende (of vlammende) granaat van messing. Dit teken werd al gauw het symbool voor militaire elite-eenheden.
Overigens was de vlammende granaat (maar dan in een achtpuntige ster) ook het logo van de in 1994 opgeheven Rijkspolitie. In het huidige ceremoniële tenue van de Marechaussee is een deel van deze historie nog terug te vinden. Met name de traditie van een bereden wapen is nadrukkelijk aanwezig. Dit is ook de reden dat de Koninklijke Marechaussee een standaard voert in plaats van de vaandel zoals gebruikelijk is.
[bewerken] Huidige Koninklijke Marechaussee
De huidige Koninklijke Marechaussee is een politieorganisatie met militaire status. De bevoegdheden van de marechaussee strekken zich uit tot buiten de militaire organisatie. Hoever die bevoegdheden gaan was tot medio 2007 inzet van discussie. Door een wetswijziging (Politiewet) is daaraan een einde gekomen.
De Koninklijke Marechaussee ressorteert onder het Ministerie van Defensie (MinDef) maar wordt ook voor het Ministerie van Justitie (MinJus) en het Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties (MinBZK) ingezet.
De commandant van de Marechaussee is sinds 2008 de luitenant-generaal Dick van Putten.
[bewerken] Taken
De taken van de Koninklijke Marechaussee zijn vastgelegd in artikel 6 van de Politiewet 1993. Hieronder vallen onder meer:
- politietaken binnen de strijdkrachten (fungeren als Nederlandse militaire politie)
- politietaken op Schiphol en andere vliegvelden
- bescherming en bewaking van militaire terreinen en transporten
- assisteren van de politie
- bewaking van de buitengrenzen van het Schengen-gebied via het Mobiel Toezicht Vreemdelingen
- de veiligheid van de leden en paleizen van het Koninklijk Huis
- beveiliging en bewaking van De Nederlandsche Bank en begeleiding van geldtransporten van de Nederlandsche Bank
- beveiliging van de ambtswoning van de minister-president
- mobiel toezicht op vreemdelingen
Over de bevoegdheid van de Koninklijke Marechaussee ten opzichte van burgers bestond tot voor kort veel onduidelijkheid. Krachtens een wijziging (medio 2007) van artikel 6 lid 4 van de Politiewet heeft de Marechaussee ook ten opzichte van burgers alle bevoegdheden die een opsporingsambtenaar van de politie heeft. Er is in het artikel wel bepaald dat hoewel de Marechaussee bevoegd is, zij zich onthoudt van het uitoefenen van bevoegdheden anders dan voor de taken die in artikel 6 van de Politiewet genoemd zijn. Als een lid van de Marechaussee toch gebruik maakt van zijn bevoegheden buiten de omschreven taken, zijn zijn opsporingshandelingen rechtsgeldig, kan de verdachte worden veroordeeld en kan de marechaussee alleen disciplinair gestraft worden.
[bewerken] Indeling
De Koninklijke Marechaussee kent de volgende eenheden:
- District Landelijke- en Buitenlandse Eenheden
- District Noord-Oost
- District Schiphol
- District West
- District Zuid
- Staf Commandant der Koninklijke Marechaussee
- Landelijk Opleidings- en Kenniscentrum Koninklijke Marechaussee
[bewerken] Andere korpsen
Voorbeelden van andere korpsen zijn:
- Gendarmerie Nationale (Frankrijk)
- Rijkswacht (België) (gedemilitariseerd in 1992 en afgeschaft in 2001)
- Gendarmerie (Oostenrijk) (gedemilitariseerd op 27 november 1918 en sinds 1 november 2005 gefuseerd met Polizei (politie) onder deze naam)
- Carabinieri (Italië)
- Guardia Civil (Spanje)
