Limburg (Verenigd Koninkrijk der Nederlanden)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
||||
| Kaart | ||||
|
|
||||
| Algemene gegevens | ||||
| Hoofdstad | Maastricht | |||
| Bevolking | 338.000 (1830)[1] | |||
| Talen | Nederlands (ingevoerd in 1819), Frans (afgeschaft in 1823) | |||
| Religie(s) | Rooms-Katholicisme | |||
| Regering | ||||
| Regeringsvorm | Provincie | |||
| Staatshoofd | Gouverneur des Konings | |||
Limburg was een van de provincies van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. De provincie ontstond in 1815 bij het in één land samenvoegen van vele grote en kleine gebieden die voorheen behoorden bij de voormalige Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, de Oostenrijkse Nederlanden en het Prinsbisdom Luik. Gedeeltelijk waren deze al samengevoegd onder het bewind van Napoleon Bonaparte, zie ook Beneden-Maas en Roer (departement). Hieruit werd een nieuwe, omvangrijke Maasprovincie gecreëerd. Het was de bedoeling dat deze provincie naar haar hoofdstad Maastricht zou gaan heten. Koning Willem I van Nederland wilde echter niet dat de naam Limburg verloren ging, en zo werd de nieuwe provincie vernoemd naar het vroegere Hertogdom Limburg, waarvan het meer zuidelijk gelegen kerngebied na 1648 tot de Spaanse, resp. Oostenrijkse Nederlanden had behoord. Het oude hertogdom had maar een relatief klein overgangsgebied gevormd tussen het Groothertogdom Luxemburg en het Prinsbisdom Luik. Alleen in het zuiden van de nieuwe provincie was er enige overlap met het oude hertogelijk gebied. Bij de inwerkingtreding van het Verdrag van Londen in 1839 werd de provincie alsnog opgesplitst in een Nederlands en een Belgisch deel met dezelfde naam Limburg. Het oude hertogdom Limburg, zelf ook in meerderheid Limburgstalig, kwam vrijwel geheel in de Belgische, Waalse provincie Luik te liggen en verloor zo het verband met de nieuwe provincies die zijn naam hadden overgenomen.
Inhoud |
[bewerken] Grondgebied
Het grondgebied bestond uit een samenvoeging van onder andere het vroegere Graafschap Loon, Nederlands Opper-Gelre, de Nederlandse delen van Gulik en de Brabants-Luikse stad Maastricht. Dit gebied is hetzelfde als de optelsom van het huidige Belgisch Limburg en Nederlands Limburg, met uitzondering van de Voerstreek, die indertijd bij de provincie Luik hoorde, en met inbegrip van de gemeente Ternaaien, die thans tot Luik behoort.
[bewerken] Arrondissementen
Juridisch was de provincie opgedeeld in de arrondissementen Roermond, Maastricht en Hasselt. De arrondissementen waren groter dan de huidige drie Belgisch-Limburgse arrondissementen: zo bestond het arrondissement Maastricht ook uit Tongeren en omgeving.
[bewerken] Belgisch bestuur
Na de Belgische Opstand van 25 augustus 1830 kwam geheel Limburg met uitzondering van de vesting Maastricht en de gemeente Mook, waar beide een Hollands garnizoen gelegerd was, tot 1839 onder Belgisch bestuur met zetel te Hasselt te staan. Het Maasleger van de opstandige generaal Daine (vóór de Opstand de provinciale commandant in Limburg) werd op 9 november 1830 in Roermond binnengelaten en op 11 november werd hij in Venlo met open armen ontvangen. De stad Maastricht bleef in regeringshanden: het regiment stond onder bevel van de regeringsgetrouwe militair commandant luitenant-generaal B.J.C. baron Dibbets (1782-1839).
[bewerken] Opsplitsing
Na tien jaar status quo erkende Koning Willem I de Belgische onafhankelijkheid en ondertekende hij het Verdrag van Londen, waarmee het in werking trad - België had het verdrag al in 1832 ondertekend. Hierdoor moest België het oostelijk deel van Limburg aan Nederland afstaan en ontstonden de twee huidige gelijknamige provincies. De afstand door België van Oost-Limburg aan de koning van Nederland was bedoeld als compensatie aan de Duitse Bond voor de afstand van West-Luxemburg aan België. Luxemburg was namelijk formeel geen provincie van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden geweest, maar een groothertogdom van de Duitse Bond, waarvan de koning van Nederland groothertog was. De Duitse Bond verloor dus het Franstalige West-Luxemburg en kreeg daarvoor Oost-Limburg terug, als nieuw hertogdom met koning Willem I als hertog. Pas in 1866, bij de opheffing van de Duitse Bond, zou Oost-Limburg officieel een provincie van Nederland worden. In ruil voor de afstand van de oostelijke helft van Limburg verkreeg België het recht op een spoorverbinding door Nederlands Limburg naar Duitsland: de IJzeren Rijn.
 Zie verder Hertogdom Limburg (1839-1866) en Limburg (België) |
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Verwijzingen
| Provincies van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830/1839) |  |
|---|---|
|
Antwerpen · Drenthe · Friesland · Gelderland · Groningen · Henegouwen · Holland · Limburg · Luik · Namen · Noord-Brabant · Oost-Vlaanderen · Overijssel · Utrecht · West-Vlaanderen · Zeeland · Zuid-Brabant (1831 Brabant) |
