Politieke correctheid
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Politieke correctheid is een aanduiding voor een vorm van genormeerd taalgebruik of ook een aanduiding voor een vorm van genormeerd handelen in het algemeen.
In een welbepaalde periode ging het om handelingen die passen in het politieke streven om minderheidsgroepen te doen emanciperen. In de late jaren negentig kreeg dit hedendaagse begrip een negatieve bijklank bij de massa die zich achtergesteld voelde ten opzichte van minderheidsgroeperingen, c.q. allochtone bevolkingsgroepen. In die zin kan politieke correctheid daarom ook als uiting van cultuurrelativisme en multiculturalisme worden gezien.
Inhoud |
[bewerken] Taalgebruik
Politiek correct taalgebruik is een in de jaren 1970 populair geworden taalgebruik waarbij voor woorden die sporen van discriminatie en ongelijkheid in zich zouden (kunnen) dragen, passender alternatieven werden bedacht. Politiek correcte termen zijn hierdoor veelal eufemismen. Tegenstanders associëren dit taalgebruik, waar dit tot het uiterste wordt doorgevoerd, met het door George Orwell in zijn boek 1984 bedachte nieuwspraak. Bovendien worden 'politiek correcte' termen steeds opnieuw als niet-politiek correcte termen gedefinieerd, en als discriminerend ervaren.
Voorbeelden van typisch politiek correcte eufemismen zijn:
- migrant, allochtoon, nieuwe Nederlander, medelander (voor: buitenlander of immigrant)
- zwarte (voor: neger. In de VS: Afro-American)
- medewerker (voor: personeelslid)
- menskracht (voor: mankracht)
- verstandelijk gehandicapt (voor: debiel)
- mens met andere mogelijkheden (voor mongool, of (ook politiek correcter) mensen met het Down-syndroom)
- mens met een beperking (voor: invalide)
- delinquent (voor: misdadiger)
- crimineel milieu (voor: onderwereld)
Een typisch voorbeeld waarin politiek correct taalgebruik verweten wordt "nieuwsprakerig" te zijn, is de term "politiek correct" zelf: het zichzelf voorzien van het predicaat "correct", impliceert immers dat andersdenkenden automatisch "incorrect" zouden zijn.
[bewerken] Oorsprong
Politieke correctheid is grotendeels geïnspireerd op het gedachtegoed van de marxistische, neo-marxistische of cultureel marxistische denktank, de Frankfurter Schule of [Frankfurt School], die voor ogen had om het marxistisch ideaal niet, zoals in de Sovjet-Unie, door revolutie te realiseren, maar door het promoten van een neo-marxistische cultuur. De grondslagen voor deze stroming werden vlak na de Eerste Wereldoorlog reeds gelegd.
Politieke correctheid wordt daarom ook wel 'cultureel marxisme' genoemd, een aanduiding die vooral onder tegenstanders populair is vanwege de vermeende negatieve bijklank van marxisme en de waarschuwende invloed die uitgaat van deze, volgens tegenstanders beter de kern van het gedachtegoed beschrijvende, aanduiding.
[bewerken] Gedachtegoed
In ruimere zin wordt met politieke correctheid ook wel verwezen naar het linkse, op repressieve tolerantie gebaseerde gedachtegoed dat vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw de Nederlandse politiek heeft gedomineerd. De term wordt dan vooral badinerend gebruikt voor diegenen die dit gedachtegoed op een dogmatische manier aanhangen, zonder oog te hebben voor de keerzijden. Ook klinkt in het gebruik van de term vaak het verwijt van onoprechtheid door: iemand die een politiek correct standpunt inneemt zou dit vooral doen om bij een invloedrijke politieke kliek in het gevlei te komen, of om voor een nobel mens te worden aangezien.
[bewerken] Geslacht
Politiek correct denken is met name ook aan de orde in de verhoudingen tussen de seksen. In de laatste decennia zijn vele woorden voorzien van een vrouwelijke pendant (vrouwkracht, werkneemster) of zijn geslachtsneutraal gemaakt (menskracht). Volgens critici van het politiek correcte denken zijn slachtofferwoorden dikwijls vrouwelijk gebleven terwijl daders mannelijk worden benoemd. Soms verwordt ook juist de inhoud van een, op zich geslachtsneutraal woord, tot een geslachtsspecifieke inhoud. Huiselijk geweld heeft in het dagelijks taalgebruik bijna per definitie betrekking op een mannelijke dader en een vrouwelijk slachtoffer.
[bewerken] Meer dan taal alleen
Tegenwoordig kan de term politiek correct ook slaan op handelingen, gebeurtenissen of producten. Zo bestaat het begrip politiek correcte kunst, hebben Britten volgens persberichten meer politiek correcte seks en nemen Nederlandse politici politiek correcte standpunten in.
[bewerken] Kritiek en kritiek op kritiek
Critici van politieke correctheid wijzen op het gevaar dat bepaalde onderwerpen moeilijk bespreekbaar, of zelfs taboe worden wanneer politiek correcte standpunten de norm zijn. Vaak schieten, volgens deze critici, de voorstanders van politieke correctheid te ver door en worden problemen die bijvoorbeeld ontstaan omdat mensen en culturen wel degelijk verschillend zijn, of omdat vrouwen ook niet altijd het beste voor hebben, veronachtzaamd, en onder het tapijt geschoven.
Sinds het succes van de politicus Pim Fortuyn is kritiek op sommige soorten politieke correctheid in Nederland niet langer taboe, met name in discussies rondom de integratie van bepaalde groepen allochtonen, het verband tussen islam en moslimextremisme, veelplegers in de misdaad - ook wel 'draaideurcriminelen' genoemd - en misbruik van sociale voorzieningen.
Vaak wordt politiek links door vertegenwoordigers van rechts beschuldigd van politiek correct denken. Met deze kritiek op de politieke correctheid is ook aan de orde de vraag of links altijd progressief en rechts altijd conservatief is. Er is wellicht sprake van een ingewikkelder en multidimensionaal politiek spectrum.
In Vlaanderen bestaat een sterke maatschappelijke onderstroom die zich tegen het 'politiek correcte denken' richt, als discours van het Belgisch establishment. Filosofen zoals Johan Sanctorum bestuderen deze beweging en nemen er ook stelling in: het is een belangrijke culturele breuklijn in België, waar links zich traditioneel sterker met het establishment en het politiek-correcte discours identificeert dan rechts.
