Register (taalkunde)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Met register wordt aan een bepaalde situatie gebonden taalgebruik bedoeld, zowel wat betreft woordkeus als zinsbouw.[1] Alle talen kennen verschillende registers.
Inhoud |
[bewerken] Situatiegebonden register
Het meest voorkomende onderscheid is dat tussen formeel taalgebruik en informeel taalgebruik, elk met hun eigen register. Dit wil zeggen dat in bepaalde teksten - bijvoorbeeld juridische verhandelingen - een bepaald soort formuleringen wordt aangetroffen dat elders ongebruikelijk is. In een juridische tekst is dit bijvoorbeeld een spervuur van deelwoordconstructies en bijstellingen. Het specifiek juridische karakter van de tekst impliceert het gebruik van dit register.
Anderzijds wordt een bepaald register - mits correct gebruikt - vaak sterk met een bepaald milieu geassocieerd. In advertenties wordt hier op grote schaal gebruik van gemaakt, door bijv. een bepaald jargon te gebruiken; hierdoor wordt een band gesmeed met de doelgroep. Ook het register van een professor in de natuurkunde zal zich onderscheiden van dat van een bouwvakker, een vierjarig meisje, een jongere etc.
Het gebruik van een bepaald register is dus niet alleen sterk verbonden met het gekozen perspectief, maar ook met sociaal-culturele identiteit. De woorden gebbetje en grap betekenen hetzelfde en zijn dus synoniem, maar ze zijn lang niet altijd onderling uitwisselbaar doordat hun connotatie verschilt.
[bewerken] Register en literatuur
In de literatuur wordt het register gevormd door het taalgebruik en de eigenaardigheden die inherent zijn aan het gekozen perspectief. Een coryfee in het gebruik van uiteenlopende registers in de Nederlandse literatuur is Marten Toonder. Ook de Franse schrijver Rabelais had hier een handje van; het taalgebruik in Gargantua en Pantagruel valt onder andere op doordat allerlei registers door elkaar heen worden gebruikt.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Referenties
- ↑ M.A. van Rees, 'Voor Juffers en Doken'. Tekst[blad] 4, 1995, pp. 55-60.
