Milieudefensie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Milieudefensie is een milieuorganisatie.

[bewerken] Geschiedenis

Milieudefensie werd op 6 januari 1971 opgericht als de Raad voor de Milieudefensie en nam in 1972 haar huidige naam aan. De organisatie begon als een raad van verontruste wetenschappers als reactie op het rapport van de Club van Rome, maar toen na 1 jaar bleek dat deze wetenschappers het minder met elkaar eens waren dan vooraf werd gedacht, werd de raad omgezet naar een vereniging en werd de focus al snel verlegd van het verenigen van wetenschappers naar het mobiliseren van het publiek op grassrootsniveau.

Vanaf 1977 werd de organisatie radicaler en richtte zich op het omvormen van de kapitalistische samenleving. In de jaren '80, toen de overheid de ideeën van de milieubeweging steeds meer inkapselde in haar beleid, veranderde deze opstelling naar een meer pragmatischere, waarbij economische groei geaccepteerd werd en binnen het bestaande kapitalistische systeem werd gezocht naar oplossingen voor milieuproblemen. In de jaren '80, toen het kernenergievraagstuk (acties tegen de Kernenergiecentrale Dodewaard) een grote rol speelde, professionaliseerde de organisatie zich, maar kreeg ook te kampen met geldtekorten, waarop werd besloten tot de aanvraag van subsidies. Sinds begin jaren '90 bedragen deze overheidssubsidies ongeveer 40% van de begroting. Daarnaast wordt de organisatie sinds 1996 ook met een jaarlijkse donatie van de Postcodeloterij gesteund. Beide geldstromen worden door CDA en VVD-politici zo nu en dan (tevergeefs) aan de kaak gesteld vanuit de gedachte dat een organisatie die de overheid bestrijdt met rechtszaken niet door dezelfde overheid zou moeten worden gesubsidieerd.

In de jaren '90 ging de organisatie meer projectgericht werken, een aanpak die tot op heden is doorgezet. In die tijd vormde de strijd tegen de aanleg van de 'vijfde baan' onder leiding van Wijnand Duyvendak een belangrijke campagne van de organisatie. Hierbij werden twee stukken land gekocht, waarop een 'Bulderbos' werd geplant en waarbij grond door werd verkocht aan sympathisanten. Deze vorm zorgde voor jaren vertraging, maar uiteindelijk bleek het in de onteigeningsprocedure in 2001 niet stand te houden en werd de baan toch aangelegd. Dit middel werd later opnieuw toegepast tegen het Multimodaal Transportcentrum bij Nijmegen en de aanleg van een weg bij Aarle-Rixtel.

Eind jaren '90 waren er samensprekingen met Stichting Natuur en Milieu over een fusie, die echter in 2000 stukliep op de verschillende vormen van salarisverdeling bij beide organisaties. In 2001 en 2002 woedde er een strijd tussen het ledenbestuur en een aantal ontevreden leden, die zich hadden verenigd in een 'koersgroep' en voorzitter Bas Vos wegstuurden en de vereniging in een kwaad daglicht stelden. Tijdens een ledenvergadering in 2002 stemden de leden tegen deze koersgroep en uiteindelijk werden een aantal van hen geroyeerd als lid.

Inmiddels is de vereniging de belangrijkste mobiliserende actiegroep van Nederland op het gebied van Milieu. De vereniging heeft ook inhoudelijke deskundigheid in huis en wordt soms gevraagd om te spreken op politieke en wetenschappelijke bijeenkomsten. Milieudefensie wordt gezien als onderdeel van de milieubeweging.

[bewerken] Organisatie

Milieudefensie is een vereniging en werd in 2007 gesteund door 95.665 mensen^[1], waaronder 34.134 leden en ongeveer 61.531 donateurs. De voorzitter is Annemarie Goedmakers en de directeur is Frank Köhler. In 2007 was € 7.050.320 beschikbaar voor de doelstelling van Milieudefensie. Hiervan was 31% afkomstig uit eigen fondsenwerving, 26% van de Nationale Postcodeloterij (jaarlijks 1,5 miljoen Euro) en 42% van subsidies van de overheid en anderen^[2]. De vereniging is lid van Friends of the Earth International^[3], dat bepaalde eisen stelt aan haar beleid.

Milieudefensie telt een groot aantal lokale afdelingen (of 'kerngroepen'), verdeeld over het hele land. In 1988 waren er ongeveer 50 van dit soort groepen en sinds eind jaren '90 schommelt het aantal tussen de 90 en ruim 100 (momenteel 91). Deze lokale afdelingen vertegenwoordigen het beleid van Milieudefensie landelijk en voeren daarnaast zelf acties op lokaal en regionaal niveau, waarbij de landelijke organisatie soms ondersteunend werkt. Een lokale afdeling mag de rechtspersoon van de landelijke organisatie gebruiken om rechtszaken te voeren.

De vereniging is georganiseerd rondom vijf onderwerpen: globalisering, verkeer, klimaat en energie, ruimte en landschap, en landbouw en voedsel.

[bewerken] Campagnes

Campagnes van Milieudefensie hebben een direct en meetbaar milieueffect tot doel, bijvoorbeeld: zoveel mensen zijn overgestapt op groene energie, zoveel mensen hebben een spaarlamp ingedraaid, er zijn zoveel potjes biologische appelmoes geproduceerd, bij deze banken kan men duurzaam beleggen, enzovoorts. Veel campagnes zijn een combinatie van onderzoek, lobby, juridische processen tegen het bedrijfsleven of de overheid en acties. Op deze wijze probeert Milieudefensie op directe en indirecte weg een milieueffect te krijgen.

Een van de projecten van Milieudefensie van dit moment is gericht op de invoering van een klimaatwet. Hiermee zou het kabinet wettelijk gebonden moeten worden aan een jaarlijkse reductie van de uitstoot van broeikasgassen. Andere campagnes richten zich op de omschakeling van bio-industrie naar biologische landbouw, stop van ontbossing en handel in illegaal gekapt hout, behoud van open landschappen zoals het IJmeer en het nog verder verbeteren van de luchtkwaliteit.

[bewerken] Acties

Het doorknippen van de bankpas van Donald Pols van Milieudefensie voor de actie "Niet met mijn geld".

Als actiegroep is Milieudefensie het bekendst geworden door de actie tegen de vijfde baan van de Luchthaven Schiphol, die liep van 1994 tot 2002 onder leiding van toenmalig directeur Wijnand Duijvendak. Hierbij werd het "Bulderbos" geplant: een aantal stukken land waarop jonge bomen werden aangepoot, die later slechts gedeeltelijk op het tracé van de nieuwe baan zouden blijken te liggen. De aankoop van grond als juridisch middel - door de verkoop van zeer kleine stukjes grond aan duizenden kopers werden dezen allemaal juridisch eigenaar en moesten zij dus allemaal individueel worden onteigend - was eerder toegepast in het Verenigd Koninkrijk in de jaren '80 en werd later opnieuw gebruikt door Milieudefensie om ruimtelijke ontwikkelingen tegen te gaan.

In 2006 begon Milieudefensie met de actie "Niet met mijn geld", met het doel mensen bewust te maken van het grote effect dat hun spaargeld kan hebben op klimaatverandering, afhankelijk van bij welke bank het geld ondergebracht is.

Eind 2007 verzamelde Milieudefensie 107 duizend handtekeningen voor het burgerinitatief 'Stop Fout Vlees', waarna de Tweede Kamer voor het eerst in de geschiedenis een initiatiefvoorstel behandelde dat door burgers op de agenda was geplaatst.

[bewerken] Kritiek

Milieudefensie oogst door haar standpunten soms ook kritiek. Zo betoogt Maarten Huygen in een column in NRC Handelsblad^[4] dat het willen tegenhouden van de verbreding van de A4 bij Leiderdorp niet gunstig is voor de omwonenden.

[bewerken] Literatuur

• Heijden, H. A. (2000), Tussen aanpassing en verzet; Milieubeweging en milieudiscours. Amsterdam: Ambo.
• Pleune, R. (1997), Strategies of Dutch Environmental Organizations, Ozone Depletion, Acidification and Climate Change. Utrecht: International Books.

[bewerken] Externe links

• Milieudefensie